I – IV.

Po całonocnej uczcie bogaty patrycjusz i zaufany doradca Nerona w sprawach mody i sztuki, Petroniusz, wypoczywa w swojej pięknej willi. Niespodziewanie zjawia się gość, Marek Winicjusz, który powraca z wojny. Zwierza się Petroniuszowi, że jest oczarowany wychowanką Aulusa Plaucjusza i Pomponii Grecyny – Ligią Kalliną. Okazuje się ona być córką króla Ligów. Jej ojciec wraz z rodziną wyruszył na czele swych wojsk do walki z Wanniuszem. Rzymianie nie mieszali się do walk barbarzyńskich plemion, ale ówczesny cesarz Klaudiusz zlecił dowódcy wojsk stacjonujących w tym rejonie, aby zapewnił spokój na granicy rzymskiej. Ten zażądał od Ligów przyrzeczenia, że nie przekroczą granicy, a ci w dowód posłuszeństwa dali nawet zakładników, wśród których była Ligia – córka wodza. Po szeregu bitew, w których poległ sam król Ligów, ich wojska opuściły pola walk, nikt nie zatroszczył się o los zakładników. Ligia przybyła do Rzymu jako branka Aulusa Plaucjusza, który wraz z żoną obdarzył ją rodzicielską miłością.

Przyjaciele udają się do willi Aulusa Plaucjusza. Jest to „dziwne”, zdaniem Petroniusza, domostwo. Niewolnicy nie noszą tu łańcuchów i traktowani są jak pełnoprawni domownicy. Członkowie rodziny zachowują czyste obyczaje, panuje miłość i zgoda. Petroniusz wspomina, że pani domu, Pomponia Grecyna, była oskarżona o wyznawanie chrześcijaństwa, poddana została nawet sądowi domowemu, ale została uniewinniona.

Na spotkanie gości wychodzi pan domu. Petroniusz rozmawia z Aulusem i wyraża wdzięczność za opiekę i gościnność wobec Winicjusza, natomiast Marek wypatruje Ligii. Wkrótce i ona przychodzi. Aulus opowiada jej dzieje, a Winicjusz rozmawia z dziewczyną i wyznaje, że stracił dla niej głowę. Ligia także jest oczarowana pięknym młodzieńcem, ale jako chrześcijanka zachowuje dystans, jest skromna. Dlatego Winicjusz niczego nie osiąga. Już na końcu wizyty Pomponia odważnie przyznaje, że ona i jej rodzina czczą jednego, sprawiedliwego i wszechmocnego Boga.

W drodze powrotnej przyjaciele komentują zachowanie Aulusa i jego małżonki oraz obyczaje panujące w ich domu. Petroniusz docenia wdzięki Ligii, ale nie widzi w niej nic nadzwyczajnego, natomiast Marek coraz bardziej pożąda dziewczyny. Petroniusz wpada na pomysł, co zrobić, aby Ligia została niewolnicą Marka – przypomina Neronowi o pięknej zakładniczce ciągle pozostającej w domu Plaucjusza, a będącej przecież własnością cesarza. Zaciekawiony Neron rozkazuje sprowadzić Ligię do pałacu.

Dziewczyna żegna swych przybranych rodziców. Wszyscy czują smutek i przerażenie. Pomponia pisze list do Akte, dawnej kochanki Nerona, w którym poleca Ligię jej opiece. Aulus dowiaduje się, że to Petroniusz przypomniał władcy o Ligii. Początkowo opanowuje go gniew, ale potem postanawia zrobić wszystko, aby ratować przybraną córkę.

V – VI.

Aulus odwiedza Senekę i prosi go o wstawiennictwo u Nerona. Dawny wychowawca cezara twierdzi jednak, że jest w niełasce i Neron zaledwie go toleruje w swoim otoczeniu – zrobi wszystko, by dokuczyć Senece. Zgadza się jednak porozmawiać z Petroniuszem. Następnie Aulus informuje o porwaniu Ligii Winicjusza, któremu ufa, nie podejrzewając go o nieprawy zamiar uczynienia z Ligii niewolnicy. Wzburzony Marek udaje się do Petroniusza, który wierzy, że Neron spełni jego prośbę i odda Ligię Markowi. Informuje Winicjusza, że przez kilka dni Ligia będzie mieszkanką pałacu cezara, a potem zostanie jego własnością. Uspokojony Marek pisze list do Plaucjusza.

VII.

Akte, dobra i skromna, kochająca Nerona kobieta, przygotowuje Ligię do mającej się odbyć wieczorem uczty. Zwykle przyjęcia u Nerona przekształcają się w całonocne orgie. Akte obiecuje sobie strzec dziewczyny. Zachwyca się jej urodą i martwi, że jeśli piękność Ligii dostrzeże Neron lub, co gorsza, jego kochanka Poppea, dziewczynie zacznie grozić poważne niebezpieczeństwo. Akte pociesza Ligię, mówiąc, że być może uda się jej wyprosić u Petroniusza i Winicjusza powrót do domu Aulusów.

Tymczasem do pałacu napływa coraz więcej gości. Wkrótce Ligia wychodzi do nich. Akte umieszcza ją przy stole, sama zajmuje miejsce obok dziewczyny. Po drugiej stronie znajduje się miejsce Winicjusza, który niespodziewanie pojawia się przy Ligii. Witają się, po czym Ligia ufnie i z radością, że odnalazła kogoś znajomego, którego uważa za przyjaciela, opowiada Markowi o ostatnich wypadkach. Młodzieniec okłamuje ją, mówi, że nic nie wiedział o jej porwaniu. Wykorzystuje także naiwność i niewiedzę dziewczyny co do charakteru biesiad u Nerona, prawi jej komplementy i liczy na to, że łatwo uda mu się uwieść młodziutką i niewinną Ligię.

Pojawia się Neron, a później piękna Poppea. W najbliższym otoczeniu cezara jest Petroniusz. Władca daje popis jako śpiewak (w rzeczywistości jego śpiew nikogo nie zachwyca, ale wszyscy prawią mu komplementy). Potem odbywają się zapasy. Towarzystwo jest coraz bardziej pijane i zachowuje się coraz swobodniej. Marek również dużo pije i staje się coraz bardziej natarczywy. Ligia i Akte próbują go powstrzymać, ale udaje się to dopiero Ursusowi, wiernemu słudze Ligii, który porywa dziewczynę i wynosi z sali. Marek, zamroczony alkoholem, traci świadomość.

VIII – IX.

Akte i Ursus umieszczają Ligię w bezpiecznym miejscu. Dziewczyna chce jak najszybciej opuścić pałac i znaleźć się w domu Aulusów. Akte uświadamia jednak Ligii, że nie może wrócić do dawnej rodziny, gdyż ściągnie na nich zgubę. Układają plan, zgodnie z którym Ursus ma uprowadzić Ligię, kiedy dziewczyna pod eskortą wyruszy do domu Winicjusza. Wierny Lig żegna się ze swoją panią.

Nazajutrz Akte pomaga Ligii przy porannej toalecie. Rozmawiają o religijnych przekonaniach dziewczyny. Ligia mówi też o ogromnej tęsknocie za krajem Ligów – swoją ojczyzną. Jest przerażona obliczem Rzymu, które nagle poznała. Rozmowę przerywa nadejście Poppei. Ta uważnie przypatruje się Ligii, już widzi w niej swoją rywalkę. Dlatego na prośby dziewczyny, aby spowodowała jej powrót do domu Aulusów, Poppea oznajmia, że jeszcze tego wieczoru Ligia zostanie odprawiona do domu Marka. Tak też się dzieje.

X – XII.

Winicjusz przygotował dom na przyjęcie Ligii. Teraz czeka zniecierpliwiony. Tymczasem orszak z Ligią zbliża się do domu Marka. Nagle pojawia się Ursus, który porywa Ligię. Na jego drodze staje sługa Winicjusza, Atacyanus. Potężny Lig jest zmuszony go zabić. Jako chrześcijanin będzie tego później gorzko żałował.

Na wieść o porwaniu Ligii Winicjusz wpada w niepohamowany gniew. Zabija swego piastuna, starego Gula, który przyniósł mu tę nieszczęśliwą wiadomość, a pozostałych niewolników rozkazuje okrutnie wychłostać.

Gniewny i zrozpaczony krąży po zaułkach Rzymu. Nie chce pogodzić się ze stratą Ligii. Obawia się, że to cezar jest sprawcą porwania, a jeśli tak, nigdy już nie zobaczy Ligii. Postanawia udać się do Akte, od której chce zasięgnąć wiarygodnych informacji.

Uczciwa i dobra Akte robi młodzieńcowi ostre wymówki. Uświadamia mu, że Ligia go kocha, ale też bardzo się co do niego rozczarowała. Darzyła go przyjaźnią i zaufaniem, które on zawiódł. Na uczcie potraktował Ligię jak jedną z pijanych, rozpustnych kobiet. Tymczasem dziewczyna jest niewinna, szlachetna i uczciwa, w jej żyłach płynie królewska krew, nigdy nie zgodzi się mu ulec. Akte wspomina też Winicjuszowi, że Ligia jest chrześcijanką. Pod wpływem tych słów Marek pokornieje. Zaczyna rozumieć swoje błędy. Postanawia za wszelką cenę odnaleźć Ligię.

Petroniusz próbuje pocieszyć Marka, ofiarowuje mu nawet piękną Eunice, niewolnicę zakochaną w swoim panu. Winicjusz odmawia przyjęcia podarunku, a wierna Eunice zostaje ukarana chłostą za to, że błagała, by Petroniusz zatrzymał ją przy sobie. Eunice sprowadza Chilona Chilonidesa, który zna cały Rzym i prawdopodobnie będzie mógł odnaleźć Ligię.

XIII.

Chilon to sprytny i przebiegły, pozbawiony skrupułów człowiek. Za odpowiednią cenę gotów jest podjąć się najtrudniejszego zadania. Podejrzewa, że Ligia jest chrześcijanką, mówi, że widział, jak rysowała na piasku rybę – znak chrześcijan. Wydaje się być najodpowiedniejszym człowiekiem do zlecenia mu odnalezienia Ligii.

XIV – XIX.

Chilon znika. Na dworze żałoba – zmarła córeczka Nerona, mała Augusta. Petroniusz namawia zrozpaczonego cezara, aby opuścił Rzym i udał się do Ancjum.

U Winicjusza wreszcie pojawia się Chilon z wiadomościami na temat Ligii: jest chrześcijanką i porwali ją chrześcijanie. Należy odnaleźć dom, w którym teraz mieszka dziewczyna. Chilon jest gotów to zrobić, ale obawia się Glaukusa, którego przedstawia Markowi jako uratowanego przez siebie człowieka, choć w rzeczywistości zostawił go ciężko rannego bez pomocy. Glaukus wyzdrowiał, przybył do Rzymu i jest wśród chrześcijan. Chilon boi się spotkania z nim.

W końcu prosi Winicjusza o pieniądze, chce wynająć mordercę, który zabije Glaukusa. Wtedy bez przeszkód zaprowadzi Marka do jego ukochanej.

Poszukując takiej osoby, spotyka Ursusa – Urbana, któremu przedstawia Glaukusa jako prześladowcę chrześcijan. W Ursusie budzi się gniew, ale gaśnie na wspomnienie przykazania „nie zabijaj” i zbrodni, którą popełnił, zabijając Atacyanusa, i której dotąd żałuje. W końcu jednak ulega i zgadza się zabić Glaukusa dla dobra całej chrześcijańskiej społeczności.

Chilon przynosi Winicjuszowi wiadomość o wieczornym spotkaniu chrześcijan w Ostrianum. Marka ogarnia wielka radość, że wreszcie być może zobaczy Ligię. Poleca Grekowi towarzyszyć sobie w drodze. Postanawia wziąć także ze sobą Krotona, znanego atletę, człowieka niezwykle silnego. Planuje z jego pomocą porwać Ligię.

XX – XXII.

Winicjusz przybywa na spotkanie chrześcijan. Słucha kazania św. Piotra i zaczyna rozumieć zachowanie Ligii, poznaje też prawdziwy charakter chrześcijan i ich naukę. Święty Piotr przemawia, opowiadając słuchającym o zasadach życia, jakich powinni przestrzegać (czystość, skromność, ubóstwo, uczciwość, prawdomówność, wzajemny szacunek, posłuszeństwo przełożonym i władzom), i przypomina, że nagrodą za przestrzeganie tych reguł nie jest żadna korzyść ziemska, lecz życie wieczne w Królestwie Bożym, w wiecznym weselu i radości. Mówi też o przykazaniu miłości bliźniego i o tym, że Bóg sam jest miłością i kocha wszystkich ludzi, także pogan, wrogów i osoby źle postępujące, więc miłość bliźniego jest najważniejszym przykazaniem chrześcijanina i najwyższym dowodem wiary i miłości do Boga. Na końcu opowiada o dniach ukrzyżowania i zmartwychwstania Chrystusa, w których uczestniczył. Młody patrycjusz ze zdumieniem i niecierpliwością słucha słów Apostoła, nauka chrześcijańska wydaje mu się absurdalna i sprzeczna ze wszystkim, co znał dotychczas, ale jednocześnie czuje, że jest w niej coś, co go przyciąga i otwiera możliwości zupełnie nowego życia. Inni słuchacze są zatopieni w uwielbieniu i modlitwie.

Chilon rozpoznaje Ligię i wskazuje ją Winicjuszowi, który z trudem opanowuje wzruszenie. Po zakończeniu spotkania udają się śladami Ligii. Docierają do domu, w którym dziewczyna mieszka. Winicjusz postanawia wejść pierwszy. Wraz z Krotonem pokonują kręte korytarze, aby znaleźć się na niewielkim dziedzińcu. Tu Winicjusz dostrzega Ursusa. Ten pyta ich, po co przybyli. W odpowiedzi Winicjusz rzuca w stronę Krotona krótkie Zabij! i nie oglądając się za siebie, wpada w pobliskie drzwi. Tam podbiega do Ligii, która oniemiała z przerażenia. Marek mocno ją chwyta i niemal w tej samej chwili czuje żelazny uścisk rąk Ursusa. W ostatnim momencie świadomości słyszy przerażony krzyk Ligii Nie zabijaj!

Tymczasem ukryty przy wejściu do domu Chilon, zaniepokojony długą nieobecnością Krotona i Winicjusza, ucieka. Kilka dni później spotyka Ursusa, który przekazuje mu informację, że Winicjusz wzywa go do siebie.

XXIII – XXVII.

Winicjusz znajduje się pod opieką chrześcijan i Ligii. Zamierzają oni opuścić dom, gdyż nie ufają Winicjuszowi, ten jednak zapewnia, że nikomu nic złego się nie stanie, i prosi, by zostali. Boi się, że jeśli Ligia odejdzie, już nigdy nie zdoła jej odnaleźć.

Prosi Ursusa, aby odnalazł Chilona. Poleca mu zawiadomić służbę, że opuścił Rzym, i nikomu nie zdradzać, gdzie się znajduje. Chilona rozpoznaje Glaukus, który jednak przebacza swemu wrogowi. Ursus wyprowadza Chilona na ulicę.

Winicjusz coraz bardziej zbliża się do chrześcijan. Imponują mu godnością, dobrocią i miłością, które prezentują na każdym kroku. Zaczyna też darzyć Ligię prawdziwą, szczerą, głęboką miłością.

Zaprzyjaźnia się z Ursusem. Podziwia jego siłę, dobroć i oddanie wobec Ligii. Jednocześnie nie może zrozumieć istoty wiary chrześcijan. W jego duszy toczy się walka pomiędzy dawnymi, pogańskimi przekonaniami a nową wiedzą i doświadczeniem.

XXVII.

Ligia jest coraz bardziej zakochana w Marku. Wzbudza to jej niepokój, z którego zwierza się Kryspusowi. Ten surowo gani jej uczucie, czym doprowadza dziewczynę do płaczu. Na szczęście nadchodzą św. Piotr i św. Paweł. Piotr pociesza Ligię i pochwala jej czyste i szczere uczucie, a Paweł obiecuje nawrócić Winicjusza na wiarę chrześcijańską.

XXVIII.

Ligia potajemnie opuszcza dom, w którym przebywa Winicjusz, zostawia mu krzyż. Marek tęskni. Przeżywa wewnętrzną przemianę. Jest rozgoryczony, że ukochana odeszła od niego tak nagle i bez uprzedzenia. Chętnie rozmawia z Glaukusem. Bardzo chce się zobaczyć z Pawłem z Tarsu. Liczy, że dowie się od niego czegoś o Ligii. Jednocześnie rozmowy z chrześcijanami uspokajają go i uszczęśliwiają.

XXIX.

Petroniusz powraca do Rzymu. Jest szczęśliwy z Eunice, z którą połączyła go wielka miłość. Są sobie nawzajem bezgranicznie oddani. Osamotniony Winicjusz nie może znaleźć sobie miejsca. Tęskni za Ligią, cierpi. Coraz częściej myśli jak chrześcijanin.

XXX – XXXI.

Neron nudzi się w Rzymie. W kilka dni po powrocie z Ancjum decyduje się wyruszyć z dworem do Achai. W trakcie jednej z rozmów ze swymi doradcami cesarz wypowiada złowieszcze słowa: Ach, gdyby trzęsienie ziemi zniszczyło Rzym, gdyby jaki rozgniewany bóg zrównał go z ziemią… Petroniusz nadaremnie próbuje wyperswadować Winicjuszowi miłość do Ligii.

Odbywa się wielka uczta na stawie Agryppy. Jej przepych przewyższa wspaniałość wszystkich dotąd organizowanych przyjęć. Nawet Winicjusz pogrąża się w zabawie i zapomnieniu. Nagle spostrzega jedną z kobiet przebranych za nimfy, która łudząco przypomina mu Ligię. W Marku odzywa się, na chwilę tylko stłumiona, tęsknota. Nie pozwala się uwieść tajemniczej kobiecie, którą okazuje się być sama Poppea. Opuszcza ucztę. Zdaje się, że już podjął decyzję. Umiera w nim poganin, rodzi się chrześcijanin.

XXXII – XXXIV.

Winicjusz spotyka się z Chilonem. Prosi Greka, aby zaprowadził go do Ligii. Ten informuje go, że przygotował na chrześcijan zasadzkę. Wystarczy, by Winicjusz użył swych niewolników, a jeszcze tej nocy może posiąść Ligię. Marek znowu wpada w gniew. Każe wychłostać Chilona, a potem prowadzić się do Ligii. Okazuje się, że znajduje się ona w domu Linusa.

Marek spotyka tam Piotra, Pawła, Glaukusa i Kryspusa. Winicjusz wyjawia przed nimi wszystkie swoje uczucia i wewnętrzne rozterki, prosi o chrzest. Wkrótce przybywa sprowadzona przez Miriam Ligia. Oboje przy świadkach wyznają sobie miłość, a Piotr błogosławi ich słowami: Miłujcie się w Panu i na chwałę Jego…

XXXV.

Podczas spotkania z Petroniuszem Marek wyjawia mu, że jest narzeczonym Ligii. Winicjusz zmienia obyczaje w swoim domu. Daje wolność niewolnikom, którzy służyli u niego ponad dwadzieścia lat. Pozostałych obdarowuje pieniędzmi, odpuszcza kary, nakazuje pozdejmować z rąk i nóg niewolników kajdany. W ten sposób przygotowuje swój dom na przyjęcie Ligii. Sam musi wraz z Neronem udać się do Ancjum.

XXXVI – XLII.

Neron opuszcza Rzym. Wygląda groźnie i strasznie. Żegnają go tłumy. Słychać niepochlebne okrzyki pod adresem jego i Poppei. Wyraźnie można odróżnić słowa: Dokąd wieziesz swą płomienną brodę? Czy boisz się, by Rzym od niej nie spłonął?

Ligia żegna się z Markiem. Wraca wraz z Piotrem do domu. Po drodze spoglądają na Rzym, który w promieniach zachodzącego słońca wygląda, jakby stał w ogniu. Piotr mówi: Gniew Boży jest nad nim.

Marek opuszcza orszak cezara i powraca do Rzymu, aby zobaczyć ukochaną. Przeżywają chwile cichego szczęścia. Snują plany na przyszłość, wyznają sobie uczucie. Jednemu z ich spotkań towarzyszą złowrogie ryki lwów. Winicjusz uspokaja Ligię, dziewczyna ma jednak złe przeczucia.

XL.

Tymczasem Neron oddaje się w Ancjum swojej twórczości. Jego faworytem jest teraz Petroniusz – autorytet w sprawach sztuki. Pewnego dnia toczy się między Neronem, Petroniuszem i Tygellinem niebezpieczna rozmowa – Neron narzeka, że nie widział płonącego miasta, nie może więc tworzyć dzieł na miarę Homera, który był świadkiem pożaru Troi. Tygellin ofiarowuje się spalić Ancjum, a później, w poufnej rozmowie z Neronem, podejmuje się prawdopodobnie podpalić Rzym.

Petroniusz słucha zwierzeń Marka na temat jego szczęścia.

Wykorzystuje dobry nastrój cezara i mówi mu pewnego dnia o wielkiej miłości Marka do Ligii. Neron poleca Markowi wracać do Rzymu i poślubić ukochaną. Kilka chwil później posłaniec przynosi wieść o wielkim pożarze Rzymu. Neron teatralnym gestem podnosi ręce ku niebu i krzyczy Biada ci, święty grodzie Priama!…

Winicjusz wpada w skrajną rozpacz. Porywa konie i galopem rusza do Rzymu. Pozostaje mu jedynie nadzieja, że cudem uratuje Ligię. Na widok morza płomieni ogarnia go przerażenie. Miota się po zrujnowanych ulicach wśród zgliszcz, wypytuje napotkanych o los mieszkańców Zatybrza.

XLIII – XLV.

Marek z trudem przedostaje się do centrum miasta, w końcu trafia w pobliże domu Linusa, w którym mieszkała Ligia. Tam spotyka Chilona, który mówi mu, że Ligia i Linus są na Ostrianum.

Idą tam z Winicjuszem, który wśród tłumu dostrzega św. Piotra. Prosi apostoła o pomoc w odnalezieniu ukochanej.

XLVI – XLVII.

Neron ociąga się z powrotem do Rzymu. Wraca, kiedy pożar osiąga apogeum. Ogląda pożar. Jak aktor w blasku reflektorów, władca odziany w purpurowy płaszcz, z lutnią w ręku i natchnionym wyrazem twarzy patrzy w płomienie, które dla niego są zabawą, a dla tysięcy Rzymian znakiem życiowej tragedii. Niebawem lud orientuje się w sytuacji: nikt już nie wątpił, że to cezar rozkazał spalić miasto, by sobie wyprawić widowisko i śpiewać przy nim pieśni. Panuje coraz większe wzburzenie. Sytuację ratuje Petroniusz, składając w imieniu Nerona liczne obietnice – odbudowania miasta, otwarcia dla ludu luksusowych ogrodów spacerowych, rozdawania darmowego zboża, wina i oliwy oraz urządzenia ogromnych igrzysk dla rozrywki. Jego obietnicom towarzyszą okrzyki Panem et circenses! (chleba i igrzysk).

XLVIII.

Winicjusz odnajduje wreszcie Ligię, a wraz z nią Ursusa, Linusa i innych chrześcijan. Nie ukrywa, że to Neron wydał rozkaz spalenia Rzymu. Prosi, by chrześcijanie udali się do jego posiadłości. Wyznaje swoją wiarę i miłość do Chrystusa i wszystkich ludzi, ogarnia go uniesienie. W takiej chwili św. Piotr udziela mu chrztu.

XLIX – L.

W szóstym dniu trwania pożar słabnie. Z czternastu dzielnic Rzymu zostają zaledwie cztery. Reszta doszczętnie spłonęła. Mimo żywności, jaką Rzymianie otrzymali od cesarza, w mieście panuje napięcie. Lud stracił resztki zaufania do swego władcy. Tymczasem w pałacu odbywają się narady, jak oczyścić Nerona z zarzutów podpalenia Rzymu. W końcu Tygellin, który z rozkazu cezara wzniecił pożar, poddaje myśl, aby o zagładę miasta oskarżyć chrześcijan. Od dawna wiadomo, że nie czczą cezara, nie uczestniczą w życiu Rzymu, są nieprzyjaciółmi rodu ludzkiego, zatruwają studnie i mordują dzieci. Podpalenie Rzymu jest ich kolejną zbrodnią. Petroniusz stawia opór, ale Neron tym razem nie bierze pod uwagę jego zdania i dotychczasowy zaufany doradca traci łaskę cesarza. Zapada ostateczna decyzja o potępieniu chrześcijan.

Zaraz po naradzie Neron spotyka się z kapłanami żydowskimi z Zatybrza. Nie oskarżają oni chrześcijan wprost, przedstawiają ich tylko jako nieprzyjaciół Zakonu i Rzymu. Przyprowadzili ze sobą Chilona, którego podają jako wiarygodnego świadka wszystkich bezeceństw chrześcijańskich. Chilon mści się okrutnie za chłostę, którą otrzymał niegdyś z rozkazu Winicjusza. Mówi, że nauka chrześcijańska każe nienawidzić innych ludzi.

Poppea, której kiedyś nie udało się uwieść Winicjusza, pragnie zemsty. Próbuje nakłonić Nerona, by aresztował również bogatych wyznawców Chrystusa, jak Winicjusz czy Pomponia Grecyna. Ten jednak twierdzi, że na nich przyjdzie kolej później.

LI – LIII.

Petroniusz wie, że jego dni są policzone. Prędzej czy później cesarz przyśle mu posłańca z rozkazem samobójstwa. Mieszkającemu u niego Winicjuszowi nakazuje odnaleźć Ligię i ukryć ją. Mówi Eunice o bliskim rozstaniu i o edykcie, zgodnie z którym rozpoczną się prześladowania chrześcijan.

Po południu Petroniusz otrzymuje pismo od Nerona, w którym cesarz zaprasza go na ucztę. Wieczorem rozmawia z Winicjuszem, okazuje się, że Ligia została uwięziona jeszcze przed południem i umieszczona w więzieniu Mamertyńskim. Razem się tam udają. Winicjusz przychodzi do Ligii, a Petroniusz postanawia pójść do Akte i zasięgnąć wiadomości.

Winicjusz chce za wszelką cenę bronić ukochanej. Zastanawia się nawet nad prośbą do samego Nerona. Petroniusz odradza.

Winicjuszowi pozostaje już tylko modlitwa. Wie, że Ligię może ocalić jedynie cud. Jest gotów poświęcić za nią własne życie.

LIV.

Marek spotyka Chilonidesa, prawdopodobnie to on wydał pretorianom Ligię. Winicjusz cierpi, ale nie wpada w gniew ani nie szuka pomsty.

Ligia zapada na zdrowiu. Winicjusz i Petroniusz starają się o jej uwolnienie, niestety każdy sposób zawodzi.

LVI – LIX.

Odbywają się igrzyska, których kulminacyjnym punktem jest wydanie chrześcijan na pastwę dzikich zwierząt. Rzymian zadziwia postawa wyznawców Chrystusa – przed śmiercią śpiewają, mają natchnione twarze. Na arenach rozgrywają się dantejskie sceny. Z najwyższego rzędu amfiteatru na męczenników spogląda św. Piotr, który ich błogosławi i prosi dla nich o wieczne szczęście. Czuje się ich opiekunem, więc czuwa przy ich śmierci.

Neron wymyśla wciąż nowe tortury, którym poddawani są chrześcijanie. Na arenach rozgrywają się krwawe sceny z mitologii, w końcu staje tam również las krzyży, na których umierają chrześcijanie. Jednym z nich jest Kryspus, który z krzyża przeklina Nerona i przepowiada bliski koniec jego rządów. Św. Paweł towarzyszy nieszczęśnikom, pocieszając ich i opowiadając o szczęściu, jakie będzie ich udziałem po śmierci.

Lud, który początkowo z zaciekawieniem oglądał igrzyska, zaczyna podziwiać potęgę chrześcijańskiego Boga, w imię którego tłumy giną szlachetną, pełną godności śmiercią. Chilon namawia Nerona, aby opuścił Rzym, gdyż Rzymianie nazywają chrześcijan niewinnymi i ich gniew zwraca się znów wobec władcy.

LX.

Marek zostaje grabarzem, aby być w pobliżu Ligii. Spotyka się z nią. Dziewczyna jest chora i godzi się ze śmiercią. Żegna się z Markiem, prosząc wcześniej Winicjusza, by nie porzucał wiary i pogodził się z jej śmiercią. Ostatnie słowa Ligii w więzieniu brzmią Jam żona twoja!

LXI – LXIII. (streszczenie rozdziałów)

Winicjusz dowiaduje się o planach Nerona, aby uczynić z chrześcijan żywe pochodnie. Zrozpaczony obserwuje, czy wśród prowadzonych na śmierć nie ma Ligii i Ursusa. Na szczęście tym razem jeszcze się uratowali. Natomiast w pochodzie na śmierć idzie Glaukus.

Na słupach przystrojonych kwiatami płoną chrześcijanie. Cesarskie ogrody wypełniają jęki męczenników. Między płonącymi przechadza się Neron. W orszaku cezara jest Chilon, który nagle dostrzega Glaukusa. Widząc jego pełną bólu twarz, Chilonides błaga o przebaczenie. Grek przebacza mu i umiera. Chilon krzyczy, że to Neron jest podpalaczem Rzymu. Potem ucieka i błąka się w ciemnościach, aż spotyka św. Pawła. Ten chrzci go i nakazuje, aby przed śmiercią dał świadectwo prawdzie. Chilon wraca do pałacu. Nie zgadza się na odwołanie swoich słów. Jest torturowany, w końcu umiera na krzyżu. Jego śmierci towarzyszy głos Pawła: Pokój męczennikom.

LXIV, LXV. (streszczenie rozdziałów)

Ligia nadal pozostaje w więzieniu, jest chora. Marek pragnie, by żyła, ale bywa, że chce jej śmierci, która skróci cierpienia dziewczyny. Petroniusz chwyta się jeszcze ostatniego sposobu: przypomina Neronowi, że tuż przed pożarem obiecał oddać Ligię Winicjuszowi za żonę. Jednak Tygellin i cezar mają co do niej i Ursusa inne plany. Petroniusz jest pewien, że Ligia skazana jest na śmierć.

LXVI.

Wieczorne przedstawienie w amfiteatrze. Tego wieczoru na arenie mają wystąpić Ligia i Ursus. Winicjusz jest zrozpaczony i przerażony. Nikt nie wie, jaki nowy rodzaj męki wymyślił okrutny cesarz.

Najpierw wychodzi Ursus. Chwilę potem na arenę wpada potężny tur germański niosący na głowie Ligię. Winicjusz popada niemal w obłęd. Zduszonym z rozpaczy głosem powtarza: Wierzę! Wierzę!… Chryste! Cudu! I rzeczywiście staje się cud. Lig, widząc swoją panią na rogach potężnego zwierzęcia, rusza do walki z turem. Po trwających jakiś czas zmaganiach skręca mu kark. Tłum szaleje z radości. Marek wybiega na arenę i okrywa płaszczem nagie ciało Ligii. Dostojnicy podnoszą kciuki ku górze – na znak łaski dla Ligii i Ursusa. Neron nie jest zadowolony, ale ustępuje pod naciskiem wzburzonego tłumu. Kochankowie nareszcie mogą czuć się bezpieczni – są pod opieką ludu.

LXVII – LXX. (streszczenie rozdziałów)

Marek, Ursus i Ligia znajdują się w domu Petroniusza. Ten radzi, aby opuścili Rzym i udali się na Sycylię.

Winicjusz i Ligia proszą też Piotra, by opuścił Rzym, w którym coraz trudniej jest się ukrywać. Apostoł waha się, czy zostać w Rzymie z garstką chrześcijan, czy wyprowadzić z miasta ich dużą grupę. W końcu decyduje się opuścić miasto i wczesnym rankiem razem z Nazariuszem wychodzą z Rzymu. Na drodze Piotr dostrzega postać w blasku słonecznym. Ukazuje mu się sam Chrystus, który na pytanie Piotra: Quo vadis, Domine?… (Dokąd idziesz, Panie?) odpowiada: Gdy ty opuszczasz lud mój, do Rzymu idę, by mnie ukrzyżowano raz wtóry. Piotr zawraca, by do końca spełnić rolę pasterza i opiekuna chrześcijan.

LXXI – LXXIV. (streszczenie rozdziałów)

Św. Piotr zostaje ukrzyżowany, a św. Paweł ścięty – obaj umierają szlachetnie, z godnością. Tymczasem Rzym nadal jest ogarnięty szaleństwem. Ginie coraz więcej ludzi z najbliższego otoczenia cezara. Śmierć dosięga nawet Poppeę.

W liście do Petroniusza Winicjusz namawia przyjaciela do przyjęcia wiary chrześcijańskiej i opuszczenia Rzymu. Petroniusz odrzuca tę propozycję. W dwa dni później otrzymuje wiadomość, że postanowiono wysłać mu rozkaz samobójstwa. Petroniusz uprzedza cezara i wraz z Eunice, na uczcie w otoczeniu przyjaciół i kwiatów, każą otworzyć sobie żyły. Wierna Eunice umiera ze swym ukochanym.

Epilog

Neron przebywa w Achai. W Rzymie dochodzi do buntu wojska. Cezarowi grozi utrata władzy. Triumfalnie wraca do miasta, w którym nastroje coraz bardziej się pogarszają. Wzburzony lud potępia okrutnego tyrana. W końcu Neron zostaje sam, opuszczony, pozbawiony tronu. Udaje się do domu Faona, gdzie popełnia samobójstwo. Pogrzeb urządza mu wierna Akte.